Statik proje, bir binanın deprem ve düşey yükler altında güvenle ayakta kalmasını sağlayan taşıyıcı sistemin (temel, kolon, kiriş, perde ve döşeme) hesap ve çizimlerini içeren mühendislik dokümanıdır. Hem yeni yapı ruhsatının hem de güvenli bir inşaatın temel şartıdır ve Türkiye Bina Deprem Yönetmeliği (TBDY 2018) esaslarına göre hazırlanır. Mimari ve zemin etüdü hazır olduğunda konut ölçeğindeki bir statik proje genellikle 1–3 hafta içinde teslim edilir.
Statik proje nedir, neyi kapsar?
Statik proje yalnızca birkaç çizimden ibaret değildir; yapının taşıyıcı davranışını baştan sona tanımlayan bir hesap-belge bütünüdür. Tam bir statik proje şu bileşenleri içerir:
- Yapı analiz modeli: Mimari ve zemin etüdü verileriyle kurulan üç boyutlu hesap modeli,
- Yük analizi: Deprem, düşey, rüzgâr ve hareketli yüklerin TBDY 2018’e göre tanımlanması,
- Boyutlandırma: Betonarme veya çelik elemanların kesit ve donatı/profil hesapları,
- Temel sistemi: Zemin sınıfına uygun radye, tekil veya kazıklı temel çözümü,
- Uygulama çizimleri: Kalıp planları, donatı detayları, birleşim ve düğüm noktaları,
- Metraj ve teknik şartname: Sahada uygulamayı yönlendiren miktar ve kalite tanımları.
Yeni yapı ve güçlendirme statik projesi farkı
Statik proje, sıfırdan bir bina için de mevcut bir binanın güçlendirilmesi için de hazırlanır; ancak çıkış noktaları farklıdır. Yeni yapıda tasarım boş bir sayfadan başlarken, güçlendirmede mevcut taşıyıcı sistemin gerçek durumu ölçülerek projeye girdi olur.
| Konu | Yeni yapı statik projesi | Güçlendirme statik projesi |
|---|---|---|
| Başlangıç | Mimari + zemin etüdü | Mevcut bina + performans analizi |
| Veri kaynağı | Tasarım kabulleri | Karot, donatı tespiti, röleve |
| Amaç | Yönetmeliğe uygun yeni sistem | Mevcut sistemi hedef performansa taşımak |
| Çıktı | Ruhsat için statik proje | Güçlendirme detay projesi |
Güçlendirme statik projesi, bina güçlendirme sürecinin mühendislik omurgasıdır: kolon güçlendirme, perde ekleme veya temel güçlendirme kararlarının tümü bu projede hesaba dayalı olarak çözülür.
Süreç nasıl ilerler?
Mesnet Mühendislik’te statik proje, dört adımda şeffaf biçimde yürütülür:
- Girdi toplama: Mimari proje, zemin etüdü ve imar bilgileri derlenir; güçlendirmede ayrıca mevcut binanın tespit verileri toplanır.
- Modelleme ve analiz: Yapı üç boyutlu modellenir, deprem ve düşey yükler TBDY 2018’e göre tanımlanarak çözümlenir.
- Boyutlandırma ve çizim: Taşıyıcı elemanlar boyutlandırılır, kalıp ve donatı/çelik detayları çizilir.
- Kontrol ve teslim: Proje iç kontrolden geçirilir, metraj ve şartnameyle birlikte teslim edilir; onay sürecinde revizyonlar yürütülür.
TBDY 2018 nasıl uygulanır?
TBDY 2018, deprem etkisini binanın bulunduğu zemin ve konuma özgü tasarım ivmeleriyle tanımlar ve yapıdan belirli bir performans seviyesini sağlamasını ister. Statik projede bu yönetmelik şu noktalarda doğrudan belirleyicidir:
- Deprem yükü: Zemin sınıfı ve konuma bağlı tasarım spektrumu ile hesaplanır,
- Düzensizlikler: Yumuşak kat, burulma ve süreksizlik gibi durumlar kontrol edilir,
- Süneklik: Elemanların ve birleşimlerin deprem altında sünek davranması sağlanır,
- Performans hedefi: Yapı tipine göre hedeflenen performans seviyesi gözetilir.
Mevcut binalarda bu kontroller önce deprem performans analizi ile yapılır; yetersiz çıkan elemanlar güçlendirme statik projesiyle hedef seviyeye çekilir.
Süre ve teslim
Süre, projenin türüne ve girdilerin hazır olup olmamasına bağlıdır. Yaklaşık aralıklar şöyledir:
- Yeni yapı statik projesi: Mimari ve zemin etüdü hazırsa 1–3 hafta,
- Güçlendirme statik projesi: Tespit ve performans analizi dahil 2–4 hafta,
- Onay/revizyon: İlgili kurum geri bildirimine göre ek 1–2 hafta.